The making of … the h2-clinic films

Een jaar geleden begonnen Lucas en ik met de ontwikkeling van onze H2-clinics. Korte uitleg over waterstof, wat is het, hoe maak je het, en waar wordt het gebruikt. En dan vooral: de deelnemers zelf waterstof laten maken. Zoals afgelopen november bij de provincie Friesland en in februari bij Stork

Recent hebben we een h2-clinic@home versie ontwikkeld.  Een mooie gelegenheid om een tweetal korte filmpjes te maken. Hieronder de links.

…. en start ….

De geluid en beeldopnamen van ons als ‘talking heads’ zijn gemaakt door Meinoud Sportel. Meinoud is documentaire maker en heeft meegedaan met de pilot van de h2clinic@home. Hij stelde voor de filmpjes te maken. Dank voor het idee en hulp bij het maken, Meinoud!

De film van de @home versie heeft Meinoud afgemonteerd, de andere heb ik zelf gedaan. Leuk om te doen, met imovie gaat dat heel eenvoudig als je een goede geluid (en beeld) basis hebt. 

Instructie bij een kopje koffie
Lucas, precies daar blijven staan, met je voet op dat takje…
Ja, zo gaat ie goed

Interesse in een H2 clinic voor bedrijf of organisatie, live of @home, neem contact op met EnergyGarden.

Eerste keer weer op EnTranCe: zonnesimulator

 Eerste keer in 3 maanden op EnTranCe
Vanaf 1 juni worden er mondjesmaat verruimingen toegestaan op de Corona regels. Afgelopen vrijdag 19 juni was ik voor het eerst sinds 3 maanden weer op EnTranCe. Het universiteitsterrein Zernike in Groningen was uitgestorven. Het was zelfs lastig om bij EnTranCe te komen met de fiets. De weg was opengebroken en ik heb een paar stukjes met de fiets aan de hand tussen de hopen stenen en zand  door gelopen. EnTranCe is de energieproeftuin van de Hanzehogeschool, maar ook een proeflokatie voor de hele Campus om te oefenen met het langzaam verruimen van de Corona maatregelen. Tussen de containers waar de experimenten worden gedaan waren gras en de wilde hoog opgeschoten. 
 
Maatregelen
In elk gebouw een intekenlijst met tijdstip komen en gaan, handgel overal. Pijlen op de vloer om looprichting aan te geven in de gebouwen. Ingang en uitgang gescheiden. De presentatie was in de EnergyBarn op EnTranCe. Deze is groot genoeg en we waren met minder dan 20 mensen: gewoon stoelen ver uit elkaar zetten werkte al goed. Bij het vooraf kennismaken vooral de armen over elkaar houden of handen in de zakken. Lijkt onbeleefd als je iemand nog niet kent, maar gewoon doen. Grootste risico om toch binnen de 1,5 meter te komen is bij het aan de praat raken met mensen die je goed kent.

 
Zonnesimulator

Twee groepen studenten van de studie mechatronica , konden hun eindpresentatie geven in de EnergyBarn. Ze hadden een zonnesimulator ontworpen. Omdat hogeschool en werkplaats gesloten waren hebben de teams digitaal samengewerkt, dit was voor hen ook bijna de eerste keer dat ze ‘live’ bij elkaar waren. Geen mogelijkheden gehad om al te bouwen, dus we moesten het met de plaatjes en de berekeningen doen. DE opdracht is afgelopen, maar een deel van de studenten gaf aan dat ze graag betrokken blijven bij het vervolg: gaan bouwen.

De opdracht was onderdeel van een brede opdracht  vanuit het project De Groene Waterstof Booster : maak een maquette van de provincie Groningen waar de hele groene waterstofketen -van groene stroom productie tot eindverbruik- gedemonstreerd kan worden. Niet zomaar werken met blokjes maar echt werkende deelsystemen. Bedoeling is dat er studenten van verschillende HBO-studierichtingen aan werken. Naast de mechatronica studenten zijn er ook twee groepen van werktuigbouw bezig geweest. Helemaal mooi als het ons lukt om ook studenten van de ROC’s te betrekken. Gesprekken zijn gaande.
De maquette is er nog niet, maar aan de onderdelen wordt gewerkt. 

 
 
 

Waterstof in het onderwijs

Een van de pijlers van het Groene Waterstof Booster project is het mee-ontwikkelen van kennis en vaardigheden op het gebied van waterstof(technologie). Voor studenten van MBO, HBO en WO. En ook voor professionals. De 7 Noordelijke MBO-instellingen in het samenwerkingsverband EnergyCollege zijn al behoorlijk op weg en ontwikkelen het waterstof curriculum voor MBO: theorie en praktijk onder de vlag van het project Gas 2.0.

Ook bij de HBO en Masteropleidingen van de Hanzehogeschool wordt bekeken hoe waterstof, als onderdeel van het energysysteem van de toekomst, een plek kan krijgen in het onderwijs.  Sommige docenten beginnen gewoon.

Deze week (juni 2020) was er was er een drievoudige primeur voor waterstof in de HBO educatie aan de Hanzehogeschool.

De eerste afstudeerders van de nieuwe 2 jarige deeltijdopleiding ‘Associate Degree Automotive’ van Engineering rondden hun opleiding af met een praktijkexamen waarin ze een waterstof auto bouwden. Jeroen, Bryon, Danny en Albert (de laatste volgt opleiding tot projectleider techniek) bouwden uit honderden losse onderdelen een waterstofauto. Een deel van het examen was via een live stream te volgen, en ik heb even meegekeken. Volgende week is er een race met de drie gebouwde auto’s op EnTranCe.

Een drievoudige primeur
– 1e afgestudeerden van de AD automotive deeltijdopleiding
– 1e praktijktest-eindtoets bij een deeltijd opleiding engineering
– 1e eindtoets met waterstof/ brandstofcel bij een deeltijdopleiding

Studenten bezig met montage van de race auto’s op waterstof

Stuwende kracht achter deze waterstofactiviteiten is Cor Scholte, docent Engineering aan de Hanzehogeschool en waterstof enthousiast. Zo ontwikkelde hij al eens een waterstofbarbecue, gewoon om te laten zien dat dat kan. En net zo veilig als een gewone (gas)barbecue. Cor is alweer met de volgende stappen bezig. De waterstofauto’s worden weer uit elkaar gehaald en volgend jaar opnieuw gebruikt.

Dan is het de bedoeling met H2RE Hanze Hydrogen Racing Engineers) als 2e studententeam van de Hanzehogeschool mee te doen met Formula Student, een wereldwijde ontwerp competitie van auto’s en motoren, waar studententeams uit de hele wereld aan mee doen.
Het andere Hanze team is HARD, de Hanze Racing Division.

Dit was 30 januari, midden in de winter, na een workshop op EnTranCe. Ik organiseerde een workshop waarin we nadachten over de inrichting van een Waterstof werkplaats op EnTranCe in de ochtend. Afgesloten met een lunch, klaargemaakt op de waterstof barbecue van Cor.

Twee jaar EnergyGarden en eerste pilot H2-clinic@home

Twee jaar geleden alweer, 15 mei 2018, dat ik mijn laatste werkdag had bij Gasunie.  Een nieuw avontuur tegemoet als zelfstandig professional, onder de naam EnergyGardenNL. Afscheid van Gasunie als werkgever, maar niet afscheid van energie. Duurzame energie, energietransitie, rol van mensen in het energiesysteem van de toekomst. 

Wat gaat de tijd snel en wat gebeurt er veel in zo’n periode! Mooie opdrachten,  vooral op het raakvlak van onderwijs, onderzoek en bedrijven (innovatie). Eerst een biogas project, en langzamerhand steeds meer waterstof.  Met affiniteit met de inhoud, vind ik steeds beter mijn rol als verbinder en als katalysator in de energieketen. Hoe leuk is het om te zien dat er mooie projecten ontstaan en samenwerking groeit, mede door dat ik partijen bij elkaar heb gebracht.

Kennisdelen, in woord en geschrift, deed ik altijd al graag. Voor studenten, of bij bedrijven-teams. Daar is nu kennisdelen door middel van  beeld (tekeningen) en het geven van waterstof clinics bijgekomen. 

PRIMEUR VANDAAG: samen met Lucas een pilot van onze watersof clinic@home gegeven. Binnenkort meer daarover. Met Dank aan Tim, Ad en Meinoud die proefpersonen wilden zijn.  gewoon wat proberen in coronatijden. 

Is alles rozegeur en maneschijn? Tuurlijk niet. Waar ik geniet van de keuzevrijheid die ik heb om te bepalen welke opdrachten ik aanneem en mijn eigen tijd kan indelen, miste ik aanvankelijk de vanzelfsprekende nauwe contacten met directe collega’s. Het kostte me een tijdje om daar een nieuw evenwicht te vinden. Opdrachten met langere doorlooptijd zoals bij de Rijksuniversiteit Groningen en EnTranCe helpen daarbij. Daarbij ontstaan vanzelf nieuwe contacten. 

Minpunt: heel veel (alle?) projecten rond duurzame energie en energietransitie hangen  aan elkaar van subsidies. Zo’n subsidietraject duurt vaak dra-ma-tisch lang. Voor je het weet ben je 1 tot 1,5 jaar verder. Waarbij helaas mijn constatering is dat de subsidieverstrekker vaak niet gehinderd wordt door kennis van de inhoud, en zeer sterk is in het exact volgen van het administratieve proces. Onoverbrugbaar voor zelfstandigen of kleine bedrijven.
Ik pleit voor een lage-drempel-innovatiefonds, waar een klein team van  mensen uit de energiewereld, snel en laagdrempelig  kleine bedragen beschikbaar stellen aan innovatieve ondernemers. Steeds om een stukje uit te proberen, een aanname  te toetsen. En waar een deel, zeg 1 % van de subsidie pot van de verschillende overheden gestopt wordt. Wat zou je daar veel innovatieve MKBers mee kunnen helpen. 

HyStork

Samen met Lucas geef ik regelmatig waterstof-clinics bij organisaties. In 1 uur een korte inleiding over waterstof, wat is het, hoe maak je het, waar gebruik je het voor, maar vooral: zelf maken. Met kleine experimenteersetjes. Gister, eind van de vrijdag middag waren we -voor de tweede keer- bij een groep medewerkers van Stork. Uitgenodigd door Michiel, Stork, locatie Groningen, die op Linkedin het verslagjes van de eerste keer had gelezen. Nu nodigde hij ons uit voor de technici en monteurs (E&I) van zijn afdeling. In de grote werkplaats waren drie grote tafels neergezet waar we de experimenten konden (laten) doen. Beamer met verlengsnoer, en presentatie op een grote witte schuifdeur geprojecteerd. In tweetallen aan de slag en -before long- draaiden overal kleine molentjes op elektriciteit gemaakt uit waterstof. 

Hier wordt waterstof geproduceerd
Lucas legt uit, in de werkplaats bij Stork
Handig die grote tafels. Kunnen 4 experimentsetjes op 1 tafel, en ze zijn ook lekker hoog, zodat je goed recht kunt staan.

Of ze ook een certificaat kregen, vroeg een van de deelnemers.
Best een goed idee eigenlijk. 

Waterstofstraat

 

Straatnaambordje op de eerste Cabin

Deze week is ie geplaatst: een nieuw straatnaambordje op EnTranCe. Op de blog van 9 december moest ik het straatnaambordje nog intekenen.

Even dichterbij gaan kijken

 En nu is ie er in het echt: de Waterstofstraat, voluit geschreven. Met dank aan Astrid en Leendert.

De Waterstofstraat!

 

Waterstoffiets – Experimenteren op EnTranCe

Regelmatig ben ik te vinden op EnTranCe, de energieproeftuin van de Hanzehogeschool in Groningen. Het is nu voorjaarsvakantie, dan is een school of kennisinstelling een stuk rustiger. Het leuke van een proeftuin omgeving als EnTranCe is dat er gewerkt, geknutseld, gebouwd, uitgeprobeerd, geëxperimenteerd wordt.

Proefrit
Met wind in de rug
En weer naar binnen, verder sleutelen
Nog een paar maanden sleutelen

Een mooi voorbeeld is Rene Wit van H2planet Nederland met zijn kornuiten Remco de Vries en Henk Hilberdink. Ze willen een bestaande batterij-elektrische bakfiets ombouwen tot een waterstof-electrische fiets. Gewoon door te doen. Door te bedenken, te proberen, te testen, weer aan te passen. Zo is Holthausen ook begonnen – en succesvol geworden- door het gewoon beginnen met ombouwen van voertuigen.

in augustus willen we klaar zijn

Als ik René en collega’s in de hal bij EnTranCe bezig zie, moet ik even gaan kijken . Onderdelen en meetapparatuur worden tijdelijk met tape aan de fiets bevestigd. En dan gaat René weer even op de fiets voor een proefrit.

Proefzitten op de fiets. 

Waterstof maken bij Stork

Chemiepark Delfzijl

Mooie lokatie voor het geven van een waterstof clinic. Op uitnodiging van Rene Hartman waren Lucas Lambers en ik  deze week op  bezoek bij Stork op het chemiepark Delfzijl. Altijd imposant, vind ik,  industriële omgeving. Vooraf veiligheidsfilm kijken, legitimeren, en met een busje van de receptie naar de Stork lokatie gebracht. Veiligheid voorop.

STORK

Enthousiaste groep en geanimeerde discussie. Na een korte presentatie over wat waterstof is en wat je ermee kan heel veel vragen en gedachten. Het praktijk deel, zelf waterstof maken, ging ook prima: alle groepjes  hadden binnen de kortste keren een molentje of wieltje draaien op waterstof, dat ze daarvoor zelf geproduceerd hadden.

Chemiepark Delfzijl
Buiten de hekken, wachten op het busje
Lucas legt uit
Zo, even waterstof maken. Fluitje van een cent.

Mooi om het gesprek te volgen tussen de Stork collega’s en te horen hoe zij nadenken over een toekomst waarin waterstof een grotere rol kan gaan spelen. Dat vraagt ook wat van de opleiding en training van de technici. Deze clinic was een mooi beginnetje om in gesprek te raken.

Live stream Podcast Waterstof

In de uitzending

Deze week, 29 januari,  was ik een van de gasten aan tafel bij een podcast opname van 20voor12, de Podcast over Groningen, lokaal nieuws en tech. Een serie van Tjarda Polderman en Joshua Peper. Lokatie was EnTranCe en het thema was Waterstof. De andere gasten aan tafel waren Niels Peper (ja, de broer van … en  voorzitter SAMEEN ) en Anouk van der Berg, een oud-collega van me, werkt bij Gasunie.

EnTranCe by night

Bijzonder om een keer in het stikdonker op EnTranCe rond te lopen. Alleen in de kamer van SAMEEN was licht. SAMEEN is een organisatie die studenten en bedrijven koppelt in projecten gericht op een duurzame samenleving. De studenten worden tijdens hun studie (in deeltijd) ingezet  als Young Professionals in het bedrijfsleven.

Tjarda bereidt de live stream voor en Niels geeft aanwijzingen
The producers: Joshua en Tjarda
Ook al is een podcast om te luisteren, toch leuk om ter plekke iets te laten zien: live waterstof maken.

Het was de eerste van een serie van 3 over energietransitie. Deze ging over waterstof. Een podcast is een geluidsuitzending, zonder beeld dus. OMdat het deze keer werd opgenomen kun je ook het beeld bekijken. Zie link onderaan deze blog.

Link PODCAST  : als je alleen wilt luisteren

Link (opgenomen) LIVESTREAM     : Als je wilt kijken naar een lang shot van de opname. Ronodom munnut 23-24 is iets te zien van het experimentje.

Barntalk 2020: Ruud Koornstra revisited

Vijf tot zes maal per jaar organiseert het Center of Expertise Energy van de Hanzehogeschool een zogenaamde Barntalk. Aansprekende figuren uit de energie- of duurzame wereld vertellen hun verhaal. Vooraf en achteraf volop netwerkmogelijkheden. De bijeenkomsten vinden plaats in de EnergyBarn op EnTranCe, de energie proeftuin van de Hanzehogeschool in Groningen. 

De Barntalk van 7 januari was bijzonder in een paar opzichten. Begon met een bloemetje en bedank voor Klaas Jan Noorman, ‘founding father’ van de Barntalks. Voor het eerst was er een spreker op ‘herhaling’. Ruud Koornstra.

“Vergeet de wonderen niet. De stoommachine was een wonder. Iets wordt een wonder genoemd, tot vlak voor het moment dat het er echt is. Ik geloof in wonderen. Paradijs op aarde in dit decennium. “

In 2019 was hij ook de eerste spreker van het jaar, en eindigde toen met ‘volgend jaar kom ik terug met wat er allemaal gebeurd is’. In 2020 weer van de partij. Op zijn ‘Ruuds’, niet politiek correct. Wel enorm gedreven. Ik was, meer nog dan vorig jaar, onder de indruk van zijn visie, en de manier waarop hij werkt aan duurzaamheid. Soms teksten een professioneel cabaretier waardig, dan stuiterend enthousiast, en andere momenten serieus en (zelfs) rustig. 

We hebben het vernuft, het geld en het ondernemerschap , daarom moeten wij als Nederland voorop lopen. Wij kunnen verschil maken.

IJzersterk vond ik zijn stuk over zijn zoektocht naar de werkwijze die past bij een ambitieuze missie, een VN missie, de SDG’s (sustainable development goals). Ruud vertelt over de gesprekken die hij voerde met hooggeplaatste militairen (VN missie), en wat elementen zijn in de aanpak van hun missie.
“Hoe doe je een oorlog?“, was de vraag van Ruud aan de hoge militairen.
Antwoord was: begin met inrichten van een mission control. Een Bunker vol media propaganda politiek, vooral business intelligence. Maar 10 % van het werk zit in wapens, soldaten en strijd.

Met Militaire precisie missions control inrichten voor de verschillende SDG’s.
Ruud vertelt over een recente wedstrijd waarin MBO studenten met innovatieve oplossingen kwamen: Recht uit zijn hart: “Jonge mensen, geef ze de ruimte. Je staat versteld van hun kwaliteit en goede ideeen.”

Dus Ruuds richting voor de VN missie : realiseren SDG’s dit decennium (of in Ruuds woorden ‘creeren van paradijs op aarde in 10 jaar’ .) is de VN missie route te volgen.

– Team samenstellen
– 16 missions controls per SDG
– en een command center
Dan met ‘militaire precisie’ de missions control inrichten.
Binnen 10 jaar mensen op de maan?
Ook gelukt.
Dan kan ook: binnen 10 jaar SDG’s gehaald (+paradijs op aarde)

Nodig: Mensen met lef.
Oproep: doe mee met mission controls.

We hebben meer schuurtjes nodig. En expeditioneel onderzoek.
Wil je daar meer over horen, dan kun je tzt de hele Barntalk nog een keer nakijken en luisteren. Aanrader. <link volgt>