Waterstof en Veiligheid – Live op EnTranCe

Met gepaste maatregelen konden we op 29 april de tweede versie van de training Waterstof en Veiligheid live organiseren. Op EnTranCe, de energieproeftuin van de Hanzehogeschool. In maart 2020 heb ik deze training, onder de vlag van project de Groene Waterstof Booster ontwikkeld. De eerste uitvoering was gepland half april 2020. Dat werd oktober 2020- on line. Maar nu, een jaar later en bijna zoals bedoeld, konden we terecht op lokatie op EnTranCe. 

Collage met op bovenste rij van los naar rechts: H2-buggy van Cor Scholte, Alfons Krom, Cees Lock en Ted Wildenberg.

In de EnergyBarn  van EnTrance is het mogelijk om goed op afstand van elkaar te blijven, voor het ‘theorie’ deel van de training. Het praktijkdeel was buiten gepland. Met steeds een blik op de buienradar (wat veel regen die dag!) lukte het ons de rondleiding over de proeftuin zo goed als droog af te ronden.
Met: Ted Wildenberg over het Waarom van Waterstof en de Waterstofinfrastructuur op EnTranCe. En de vele leerpunten uit het project Waterstofwijk Hoogeveen. En Alfons Krom over Wat waterstof is, de overeenkomsten en verschillen met aardgas. Als voorbeeld liet hij de casus van de waterstofleiding in Zeeland zien. 
De demonstratie van de eigenschappen van waterstof aan de hand van de waterstoftafel door Cees Lock van KIWA konden we overdekt doen in ‘de hangar’ bij het hoofdgebouw. Niet warm, wel droog. 

Ketel op de voorgrond op waterstofvlam (niet voorgelegd, vlammen wat compacter. Ketel op de achtergrond op voorgemelde aardgasvlam, vlammen waaieren wat meer naar buiten uit, om de ketel heen.
“Het lijkt wel een examenopstelling”, zei een van de deelnemers
H2 Buggy, geruisloos
Welke ballon knal het hardst

De akoestiek van de EnergyBarn is niet optimaal, zeker niet als het ook nog heel hard gaat regenen op het golfplaten dak. En af en toe werden we even overstemd door de (toren)balkjes die in de nok van de energybarn, achter de 
Tip voor mezelf voor een volgende keer: gewoon meteen de sprekers aan het begin een headset geven ­čÖé

Interesse in een volgende training?  

Houd de website www.groenewaterstofbooster.nl in de gaten of stuur een mail.

Gastcollege bij Werktuigbouw – waterstof in gebouwde omgeving

Zo’n 40 werktuigbouwstudenten van de Hanzehogeschool volgden afgelopen twee maanden het vak Hydrogen and Fuel cells. Techniek, theorie, formules, achtergronden. Dat werd voor het eerst gegeven en er was flinke belangstelling.

Ik gaf een van de (gast)college’s, online. 
Hydrogen in built environment

Mooi voor de studenten dat er ook praktijkessen waren: een dag op EnTranCe in kleine groepen. In tweetallen werd het practicum gedaan, met een testopstelling met een kleine electrolyser en brandstofcel waaraan gemeten kon worden. Een felle bureaulamp als ‘kunstzon’ om de zonnepanelen te beschijnen om groene stroom te maken. 

Practicum, op de voorgrond Nikki
Practicum : Wibbe Jochum (links) en Niels

En als slotstuk: een demonstratie van waterstof mbv. de Hanze-waterstoftafel: hoe het brandt, hoe het ruikt, hoe snel water kookt. Een vergelijking van de fysische eigenschappen van waterstof met butagas. 

Docent Cor Scholte – Hanzehogeschool – demonstreert de eigenschappen van waterstof aan werktuigbouw-studenten.
In daglicht kun je waterstofvlammen niet zien (bij de rode pijl); op de warmtecamera zie je de vlam wel. Het waait.
Hoe snel detecteer je waterstof: een sensor boven in de twee meter lange pijp. In de ene waterstof (stijgt supersnel), in de andere butagas. Heel langzaam.

VLOG BLOG = BLOG over een VLOG

Onderdeel van project de Groene Waterstof Booster van een consortium van 12 Noordelijke partijen is de H3-demonstrator. Een omgeving waar waterstof toepassing voor het verwarmen van huizen en gebouwen wordt gedemonstreerd en getest. De H3-demonstrator staat op EnTranCe, de energieproeftuin van de Hanzehogeschool op de Campus in Groningen.
Omdat we op dit moment nog nauwelijks -live- bezoekers kunnen ontvangen, kijken we naar andere manieren om contact met ge├»nteresseerden te krijgen. 

Het Vlog productieteam, op 1,5 meter

Zo hebben Teun en Areke een communicatieplan gemaakt waar ze elke maand een vlogje publiceren. Aan mij de eer om in het eerste vlogje ge├»nterviewd te worden. De opnamen zijn gemaakt bij ons in de tuin, op 30 maart, een van de twee wonderschone lentedagen met temperaturen van bijna 20 graden.  Het resultaat vind je hier: VLOG en Interview .

Na het werk – communicatieplan bespreken en aanvullen, Vlog opnemen, interview doen – was er ook  nog even tijd om in de tuin rond te kijken. EnergyGarden = Energy + Garden. Da’s geen toeval.

Gepromoveerd! Gefeliciteerd!

Toen ik nog bij Gasunie  werkte, afdeling strategie en innovatie, heb ik een tijdje in de stuurgroep gezeten van het project FlexiForFuture ; een samenwerking tussen vijf partners uit de energiesector: naast de Rijksuniversiteit Groningen en Hanzehogeschool Groningen ook de bedrijven Westland Infra, NV Nederlandse Gasunie en Rooftop Energy. 

Robbert-Jan van der Burg is als PHD bij dit project werkzaam geweest.  Hij is al een tijdje uit dienst bij de Rijksuniversiteit Groningen en in dienst bij Enexis. In de energiesector gebleven.

Afgelopen week was zijn promotie, en ik ben er bij geweest. Digitaal dan. De promotieplechtigheid was wel, zoals gebruikelijk in het mooie oude academiegebouw in het centrum van Groningen. Maar geen bezoekers, zelfs zijn vriendin mocht er niet bij zijn. Alleen de promovendus en een deel van het college van hoogleraren waren fysiek aanwezig. Een zestal andere vragenstellers was digitaal aanwezig. En het publiek, familie, vrienden, collega’s …die keken online mee. 

Ook bij deze plechtigheid werd door sommige  vragenstellers aan de promovendus gevraagd om KORT te antwoorden. Moest ik om glimlachen. In het enthousiasme van een bijna -doctor volgt dan vaak toch een lang antwoord. Er is zoveel interessants te vertellen over je onderzoek.
Dat herinner ik me ook van mijn eigen promotie…

De plechtigheid werd afgesloten met mooie woorden van promotor Hans Wortmann

Geen hand, maar wel een elleboog -groet.

En tot slot de uitreiking van de bul. Daarna verliet iedereen, met mondkapjes, de zaal weer. Eerst college van hoogleraren, daarna Robbert-Jan met zijn verse bul. Nou weet ik alleen niet of er nog een ‘staatsie’ foto gemaakt is op de trap in de hal van het academiegebouw…

A Business Perspective on Energy System Flexibility.

Robbert-Jan’s promotie-onderzoek was gericht op flexibiliteit en flexibiliteitsdiensten in energiesystemen met als doel het voorkomen van onbalans en congestie in het elektriciteitsnet. 218 pagina’s schoon aan de haak.

 

 

 

Brandstofcel systeem door en voor studenten in samenwerking met bedrijven

Afstuderen in de waterstof

Studenten Jur de Vries en Scott Witjes zijn onder begeleiding van VGM-coordinator Lex Bosma en docent Cor Scholte bezig met het opbouwen van een brandstofcel-systeem. Jur en Scott zijn studenten van de HBO opleiding Werktuigbouw aan de Hanzehogeschool Groningen. Jur doet zijn afstudeeropdracht bij EnTranCe en Scott in opdracht van Eekels Technology. Beiden maken gebruik van de Innovatie Werk Plaats (IWP) van EnTranCe en de practicumruimte van de Groene Waterstof Booster.

Jur de Vries kijkt of het koelsysteem echt goed dicht is. Linksonder de ventilator van het koelsysteem, rechts boven het rode expansievat.
Test geslaagd

Met een brandstofcel kan waterstofgas omgezet worden in elektriciteit. Hierbij komt de nodige warmte vrij en daarom is ook een koelsysteem nodig.
Jur is verantwoordelijk voor het koelsysteem en Scott voor het waterstof gedeelte: brandstofcel en aanvoer waterstof.
Op 16 maart is het koelsysteem onder druk gezet en beproefd. Test geslaagd!
Het koelsysteem bleek lekdicht te zijn.

Scott Witjes, tussen de dozen en spullen, bezig met het ontwerp van het waterstofsysteem. Op de muur verschillende prints van het ontwerp van het systeem.
En verder

Twee andere afstudeerders Elektrotechniek, Tom Tieben en Sander Kiers, zijn bezig met de elektrische conversie achter de brandstofcel. Begeleiding door docent Oscar Grooten.
Uiteindelijk zal de opstelling ingezet worden voor waterstofpractica voor andere studenten. Het bouwwerk is dan achter de rug. Verder zal de opstelling gebruikt worden om onderzoek te doen naar de efficiency van het systeem, onder andere door te kijken hoe de restwarmte nuttig gebruikt kan worden. De foto’s kreeg ik van Cor Scholte.

Het grijze kastje op de bovenste plank is de brandstofcel. Het vermogen van de brandstofcel is 5 kW. De brandstofcel is ter beschikking gesteld door Nedstack. Alle componenten van het waterstofcircuit zijn ter beschikking gesteld door Eekels.

  

Alfa college gaat waterstofboot bouwen

Hoe tof is waterstof?

Dat was de titel van de online masterclass waarmee het Alfa college afgelopen week begon met een studentenproject. Zes technische studententeams  gaan de komende maanden samen bouwen aan een waterstof raceboot. Het is de bedoeling dat ze eind mei  mee gaan doen met de Solar Boat race in Groningen. De meeste boten (solar boat, nietwaar) varen op zonnestroom, maar het team van het Alfa college mag meevaren met een waterstofelectrische boot. 

Waterstof race boot

Naast paar mooie woorden van o.a.  gedeputeerde Nienke Homan van de Provincie Groningen, vertelden ook een paar studenten en docenten over de voorbereidingen en hun rol in de bouw en kregen de deelnemers aan de masterclass een inkijkje in de school en de ruimten waar de studententeams aan het werk gaan. Ook was er een mooie waterstofmaquette te zien, waar de waterstofketen visueel in beeld was gebracht.
Filmpje.

Goed bezig.

Afstudeeronderzoek: waterstofketels vergeleken

Afgelopen week sloot Joeri Ley zijn studie technische bedrijfskunde aan de Hanzehogeschool Groningen af.  Met een onderzoek naar de beste waterstof-verwarmings-oplossing voor Waterstofwijk Hoogeveen.

Vanuit de ‘Innovatiewerkplaats Energietransitie’ kunnen studenten hun (afstudeer)opdracht doen, op verschillende onderwerpen rond de energietransitie. Veel van de opdrachten zijn multidisciplinair, waarbij studenten van verschillende studierichtingen samen kunnen werken. Ook was er een gezamenlijke start met een driedaagse (online) Energy Kick Start Week. 
Binnen het thema ‘Waterstof- toepassingen’ deed Joery zijn individuele opdracht. Met als mooi resultaat een 8,2.

Joeri : ” Ik heb hiervoor gekozen omdat ik waterstof als  onderwerp erg interessant vind. Ik ben heel tevreden met de begeleiding, vooral de begeleiding van Marjolein: samen met een andere student hadden we elke week 1 uur samen. Fijn om in deze lastige tijd regelmatig contact te hebben. Jammer dat er weinig gelegenheid was om op EnTranCe aanwezig te zijn, waar van alles gebeurt. Min of meer noodgedwongen hebben we dus heel veel zelfstandig gedaan. Met voor de Technische begeleiding en toe contact met de docent en opdrachtgever vanuit EnTranCe. “

Het onderzoek is gericht op het bepalen van de  meest geschikte type waterstofketel om binnen Waterstofwijk Hoogeveen te gaan gebruiken. De nadruk ligt hier op de haalbaarheid van het gebruik van een katalytische ketel, de Giacomini H2ydroGEM. Deze katalytische ketel is vergeleken met twee waterstofverbrandingsketels, de ene op 100% waterstof, de andere werkend op een mengsel van aardgas en waterstof.  Het onderzoek is opgezet en uitgevoerd voor Centre of Expertise Energy EnTranCe Groningen. 

LINK naar eigen blog van Joeri op blz 22 van het IWP-Boekje.

Nu gaat hij op zoek naar een baan. 
Die zoek ik in de hernieuwbare energie, zegt Joeri. 
Dus als je iets voor hem weet…. neem contact met hem op.

H3- demonstrator: Warmte in Woningen met Waterstof

In de eerste helft van 2021 ga ik me bezighouden met het uitbreiden van de testfaciliteiten voor waterstofketels op EnTranCe. In de zomer van 2020 zijn er al duurproeven gedaan met waterstofketels die door Bekaert zijn ontwikkeld in het kader van het project Waterstofwijk Hoogeveen.
Zie Alles is geregeld, van het aanvoeren en opslaan van waterstof tor aan de veiligheidsmaatregelen en de ervaring van de medewerkers en betrokkenen met het werken met waterstof. Dat smaakt naar meer.

TESTEN

Inmiddels hebben we met vier partijen contact die een toestel willen testen, beschikbaar stellen voor onderzoek door docent/onderzoekers en studenten, of willen demonstreren. Dat kan in dezelfde testcontainers, en binnenkort ook in het HEAT House (rendementsmetingen). 

DEMONSTREREN

De komende maanden gaan we aan de gang om de ‘H3-demonstrator‘ ook open te stellen voor bezoekers en ge├»nteresseerden.
Welk soort apparaten kunnen een plekje krijgen in de H3-demonstrator? Alle toestellen die warmte produceren, waarbij waterstof gebruikt wordt (100% of bijgemengd met aardgas) en die bedoeld zijn voor woningen.
Warmte voor Woningen met Waterstof. Of in het Engels: Heating of Houses with Hydrogen (vandaar H3)

LEREN 

De derde invalshoek is het leren: werkende opstellingen, waar studenten kennis kunnen maken met toestellen op waterstof. Met Energycollege zijn we in gesprek om te verkennen in hoeverre de testopstellingen gebruikt kunnen worden als invulling voor een praktijkonderdeel van de waterstofopleidingen (Gas 2.0, MBO). 

En bij leren hoort ook kennisdelen voor brede doelgroepen. Het is de bedoeling zoveel mogelijk kennis beschikbaar te stellen aan alle ge├»nteresseerden. Via de website van het project de Groene Waterstof Booster of via de Kennisbank – EnTranCe of …  (dat gaan we nog bedenken)

Interesse? MEER WETEN?

Gebruik het contactformulier van de Groene Waterstof Booster en neem het woord  H3-demonstrator in het opmerkingen veld op.

In gesprek met Ditio: waterstofcollege’s

Uit een toevallig linkedin bericht kan zo maar een interessante opdracht komen! Rond de zomer vorig jaar kwam ik in contact met Monique, werkzaam bij Ditio in Rijswijk.

Ditio is bezig met haar plan voor de toekomst en wat de de energietransitie in het algemeen en waterstof in het bijzonder kan betekenen voor de diensten die Ditio aanbiedt. En wat dit kan betekenen voor de ontwikkeling of opleiding van de medewerkers.

Het contact met Monique leidde tot een paar on-line colleges, met 12-13 medewerkers van Ditio, op 14 en 28 januari: in de vorm van presentaties en een opdracht in groepen. 

Elementen uit de presentaties:

  • achtergrond  techniek en fysieke kant (wat is waterstof, hoe maak je het)
  • voorbeelden van lopende of geplande projecten
  • een selectie uit de niet aflatende stroom nieuw rapporten over waterstof,
  • een globale politieke en beleidsomgeving. 
Overzicht van de teams voor het groepswerk

De bijeenkomsten waren van 4 tot 6 in de middag, waarbij de tweede een beetje uitliep. Deze tweede bijeenkomst gebruikten we voor een belangrijk deel aan bespreken van het groepswerk. In twee of drietallen  hadden de collega’s zich in enkele actuele waterstofprojecten/programma’s verdiept, met het oog op huidige en toekomstige inzet van Ditiosi in dit soort nieuwe energie projecten. 

Teamsbijeenkomst, halverwege even korte pauze…

Veel vragen, veel betrokkenheid.
Monique. Rick, Sandra, Thomas, Wilco, Carlijn, Henk, Bob, Diederik, Franklin, Gerben, KAz, Marcel en Daryaa, dank voor jullie bijdrage en enthousiasme.

Masterclass Waterstof voor Internationale Masterstudenten

Bij de Hanzehogeschool kun je drie verschillende energie masterstudies doen: EMRE: European Master in Renewable Energy; SESYM: European Master in Sustainable Energy System Management en E4S: Energy for Society. 
EMRE is vooral gericht op technologie├źn en techniek. SeSym is half technologie, half businesscases/ economische aspecten. En E4S is een combinatie van een beetje techniek, business kant, maar ook de maatschappelijke kant van energietransitie. Leuke van deze masters is dat het een mix van studenten is die uit heel veel verschillende landen afkomstig zijn. En regelmatig al een aantal jaren werkervaring hebben. 

2e masterclass waterstof op 11 december
1e masterclass waterstof 4 december 2020 op EnTranCe

De huidige groep is in september begonnen, en studeert grotendeels on line. De meeste studenten zijn wel naar Groningen gekomen en studeren vanaf hun kamer. Een studente uit Taiwan gaf aan dat ze ook met Kerst niet naar huis kon, weliswaar twee weken vrij en vrijwel geen corona op het eiland; maar komende uit Nederland moet ze in Taiwan 2 weken verplicht in quarantaine. Da’s niet de moeite waard. Om een beetje afleiding te bieden en een keer elkaar live te ontmoeten heeft de Hanzehogeschool mij gevraagd een Masterclass Waterstof te geven. Had ik al eerder voor de vorige lichting SeSym studenten gedaan. Nu dus studenten van alle drie masters door elkaar. 

Op 4 december was de eerste masterclass, op 11 december de 2e. Met alle tafeltjes op Corona afstand, en maximum van 14 studenten (grootste lesruimte die op EnTranCe beschikbaar is). Studenten uit Taiwan, Griekenland, Nederland, Ierland, Duitsland, India en en Mexico. Geen examen, gewoon voor de leuk. Ontspannen interactieve sessie, met als uitsmijter het zelf waterstof maken. Bij eerdere masterclasses en h2-clinics liet ik dat in groepjes van 4 of 2 personen per experiment doen. Nu ieder apart. Collega Annet Jantien (4 dec) en Bart (11 dec) waren er ook bij, deels om zelf mijn verhaal een keer te horen, en deels om bij te springen bij het praktijkdeel. Dat laatste bleek nauwelijks nodig. Binnen de kortste keren werd door iedereen simultaan waterstof geproduceerd.