New Energy Forum 2021 – waterstofman

Als special guest hadden we vanuit de Groene Waterstof Booster Waterstofman uitgenodigd. Die zorgde voor een vrolijke noot op het New Energy Forum  festival 2021. En die erg fotogeniek was in zijn blauw met groene pak: een soort kruising tussen superman en een smurf, met een onweerstaanbare lach. 

De avonturen van waterstof man kun je via deze ‘unofficial’ aftermovie bekijken. Openen in je browser met als paswoord : Forum.

Als je wilt weten welke acteur de rol van waterstofman speelde, kijk de film helemaal uit, ook na de aftiteling.

Hij wandelt ook rond in de livestream die op 24 juni was opgenomen over het project. 

New Energy Forum 2021 – live stream

Op 24 juni werd op EnTranCe het New Energy Forum gehouden. Vroeger bekend als het Transfuture festival en door EnTranCe georganiseerd. Dit jaar breder opgezet en door EnTranCe samen met partners New Energy Coalition en Hive mobility georganiseerd.

Een beetje een experiment, want in verband met nog steeds geldende corona maatregelen kon het festival niet met bezoekers on site worden georganiseerd. Het was daarom een hybride uitvoering, met op EnTranCe de sprekers, en allerlei demonstraties. En de bezoekers konden live, digitaal, het festival volgens. Via een netwerkalp, via verschillende web ex strams en via livestreams. Om de presentaties live mee te kijken en er op te reageren.
Het programma werd gehost door Diederik Jekel, en als rode draad door het programma liep collega Marloes Nieuwenhuis als razende reporter over het terrein.

Vanuit project de Groene Waterstof Booster hadden we een stand op het pleintje voor de EnergyBarn. Met een banner van het project, special Guest Waterstofman en de Magneettafel die gebruikt is bij communicatie rond project Waterstof wijk Hoogeveen. En in de middag hadden we een heel kwartier ruimte in de live stream met de razende reporter. Daar kun je een heleboel in doen. Mooi dat alles niet alleen live gestreamd is, maar ook is opgenomen. Hier is de link.  

Wat aan zo’n live uitzending vooraf gaat: heel draaiboek maken, van minuut tot minuut. Vooraf oefenen hoelang het lopen is van de ene plek naar de andere. Beschrijven wat er gezien gaat worden (en wie degene is die in beeld gaat komen) . Van te voren bedenken vanuit welke hoek de camera het beste kan meekijken.

 ‘ s Morgens een generale repetitie.  De razende reporter Marloes had een eigen regisseur die haar de hele tijd begeleidde. En ook de voorbespreking regisseerde.  Last minute hebben we nog wijzigingen aangebracht: het oorspronkelijke idee was om in het laatste stukje van het kwartier live de cabin met de waterstofketels te laten zien. Daarvoor moet je een trappetje op en af, over de Energie Transitie Brug op EnTranCe . Bij de voorbespreking bleek dat dat niet handig was met een live camera op de schouder  Lastig voor de camera man, die geen hand vrij heeft om de reling vast te houden. En lastig om de camera stil te houden, de kijkers thuis zouden daar ‘zeeziek’ van worden. 

Voor een filmpje met de belevenissen van Waterstofman op het New Energy Forum:  hier verder.

In gesprek met: Rene Wit en Martijn Zonjee

Een van de spaarzame keren dat ik EnTranCe bezoek in corona tijd kom ik Rene en Martijn tegen. Kom even kijken in de cabin, we zijn leuke dingen aan het doen, roept Rene.
Rene Wit is managing director van WE|doubleyouenergy en gelinkt met H2planet. Rene heeft zich na zijn werkzame leven in de olie en gas, na zijn pensionering helemaal gestort op de hernieuwbare energievoorziening en in het bijzonder waterstof. Groen waterstof dan wel.
Je kunt hem bijna dagelijks op EnTranCe vinden waar hij aan het sleutelen en bouwen is aan waterstoftoepassingen. 1 van die toepassingen gebruikt hij elke dag zelf: een waterstoffiets om van zijn woonplaats Haren, naar de energieproeftuin EnTranCe te komen. Waterstof maakt hij thuis uit groene stroom van zonnepanelen.

Martijn heeft binnenwerk van de brandstofcel helemaal opnieuw ontworpen en meer toegankelijk gemaakt.

Momenteel is Rene bezig om met afstudeerder Martijn Zonjee de overall efficiency van een brandstofcel te verhogen. Hoe dan.? Een brandstofcel maakt stroom uit waterstof, maar daarbij komt restwarmte vrij waar vaak niets mee gedaan wordt. Een luchtwarmtepomp kan efficiënt werken als de ingaande lucht niet te koud is. Dus een beetje voorverwarmen van de lucht (op koude dagen) kan helpen. En daar zijn Rene en Martijn mee bezig.

Koppelen restwarmte als output van de brandstofcel om de ingangslucht van een luchtwarmtepomp op te warmen. De restwarmte gaat niet verloren, de efficiency van de warmtepomp gaat omhoog: totale efficiency systeem verhoogd! Op de foto het leidingwerk van de warmtepomp (linksboven) naar het warmwatervat (rechts).
Via de brede doorzichtige buis links gaat de warmte (uitgangs)lucht van de brandstofceel bovenlangs naar de luchtinlaat van de warmtepomp (groene doos).

Eerst het technisch allemaal aan de praat krijgen. Dan naar manieren kijken om daadwerkelijk de efficiency te meten en vast te stellen hoe hoog de overall energy efficiency van het systeem is. 
Dat wordt ongetwijfeld een klapper, zegt Rene, enthousiast als altijd, en we hebben al een afnemer voor een demonstratieproject. 
Zijn grote grijns zit verborgen achter het mondkapje, maar ik weet zeker dat die er is. 
 

Waterstof en Veiligheid – Live op EnTranCe

Met gepaste maatregelen konden we op 29 april de tweede versie van de training Waterstof en Veiligheid live organiseren. Op EnTranCe, de energieproeftuin van de Hanzehogeschool. In maart 2020 heb ik deze training, onder de vlag van project de Groene Waterstof Booster ontwikkeld. De eerste uitvoering was gepland half april 2020. Dat werd oktober 2020- on line. Maar nu, een jaar later en bijna zoals bedoeld, konden we terecht op lokatie op EnTranCe. 

Collage met op bovenste rij van los naar rechts: H2-buggy van Cor Scholte, Alfons Krom, Cees Lock en Ted Wildenberg.

In de EnergyBarn  van EnTrance is het mogelijk om goed op afstand van elkaar te blijven, voor het ‘theorie’ deel van de training. Het praktijkdeel was buiten gepland. Met steeds een blik op de buienradar (wat veel regen die dag!) lukte het ons de rondleiding over de proeftuin zo goed als droog af te ronden.
Met: Ted Wildenberg over het Waarom van Waterstof en de Waterstofinfrastructuur op EnTranCe. En de vele leerpunten uit het project Waterstofwijk Hoogeveen. En Alfons Krom over Wat waterstof is, de overeenkomsten en verschillen met aardgas. Als voorbeeld liet hij de casus van de waterstofleiding in Zeeland zien. 
De demonstratie van de eigenschappen van waterstof aan de hand van de waterstoftafel door Cees Lock van KIWA konden we overdekt doen in ‘de hangar’ bij het hoofdgebouw. Niet warm, wel droog. 

Ketel op de voorgrond op waterstofvlam (niet voorgelegd, vlammen wat compacter. Ketel op de achtergrond op voorgemelde aardgasvlam, vlammen waaieren wat meer naar buiten uit, om de ketel heen.
“Het lijkt wel een examenopstelling”, zei een van de deelnemers
H2 Buggy, geruisloos
Welke ballon knal het hardst

De akoestiek van de EnergyBarn is niet optimaal, zeker niet als het ook nog heel hard gaat regenen op het golfplaten dak. En af en toe werden we even overstemd door de (toren)balkjes die in de nok van de energybarn, achter de 
Tip voor mezelf voor een volgende keer: gewoon meteen de sprekers aan het begin een headset geven 🙂

Interesse in een volgende training?  

Houd de website www.groenewaterstofbooster.nl in de gaten of stuur een mail.

Gastcollege bij Werktuigbouw – waterstof in gebouwde omgeving

Zo’n 40 werktuigbouwstudenten van de Hanzehogeschool volgden afgelopen twee maanden het vak Hydrogen and Fuel cells. Techniek, theorie, formules, achtergronden. Dat werd voor het eerst gegeven en er was flinke belangstelling.

Ik gaf een van de (gast)college’s, online. 
Hydrogen in built environment

Mooi voor de studenten dat er ook praktijkessen waren: een dag op EnTranCe in kleine groepen. In tweetallen werd het practicum gedaan, met een testopstelling met een kleine electrolyser en brandstofcel waaraan gemeten kon worden. Een felle bureaulamp als ‘kunstzon’ om de zonnepanelen te beschijnen om groene stroom te maken. 

Practicum, op de voorgrond Nikki
Practicum : Wibbe Jochum (links) en Niels

En als slotstuk: een demonstratie van waterstof mbv. de Hanze-waterstoftafel: hoe het brandt, hoe het ruikt, hoe snel water kookt. Een vergelijking van de fysische eigenschappen van waterstof met butagas. 

Docent Cor Scholte – Hanzehogeschool – demonstreert de eigenschappen van waterstof aan werktuigbouw-studenten.
In daglicht kun je waterstofvlammen niet zien (bij de rode pijl); op de warmtecamera zie je de vlam wel. Het waait.
Hoe snel detecteer je waterstof: een sensor boven in de twee meter lange pijp. In de ene waterstof (stijgt supersnel), in de andere butagas. Heel langzaam.

VLOG BLOG = BLOG over een VLOG

Onderdeel van project de Groene Waterstof Booster van een consortium van 12 Noordelijke partijen is de H3-demonstrator. Een omgeving waar waterstof toepassing voor het verwarmen van huizen en gebouwen wordt gedemonstreerd en getest. De H3-demonstrator staat op EnTranCe, de energieproeftuin van de Hanzehogeschool op de Campus in Groningen.
Omdat we op dit moment nog nauwelijks -live- bezoekers kunnen ontvangen, kijken we naar andere manieren om contact met geïnteresseerden te krijgen. 

Het Vlog productieteam, op 1,5 meter

Zo hebben Teun en Areke een communicatieplan gemaakt waar ze elke maand een vlogje publiceren. Aan mij de eer om in het eerste vlogje geïnterviewd te worden. De opnamen zijn gemaakt bij ons in de tuin, op 30 maart, een van de twee wonderschone lentedagen met temperaturen van bijna 20 graden.  Het resultaat vind je hier: VLOG en Interview .

Na het werk – communicatieplan bespreken en aanvullen, Vlog opnemen, interview doen – was er ook  nog even tijd om in de tuin rond te kijken. EnergyGarden = Energy + Garden. Da’s geen toeval.

Brandstofcel systeem door en voor studenten in samenwerking met bedrijven

Afstuderen in de waterstof

Studenten Jur de Vries en Scott Witjes zijn onder begeleiding van VGM-coordinator Lex Bosma en docent Cor Scholte bezig met het opbouwen van een brandstofcel-systeem. Jur en Scott zijn studenten van de HBO opleiding Werktuigbouw aan de Hanzehogeschool Groningen. Jur doet zijn afstudeeropdracht bij EnTranCe en Scott in opdracht van Eekels Technology. Beiden maken gebruik van de Innovatie Werk Plaats (IWP) van EnTranCe en de practicumruimte van de Groene Waterstof Booster.

Jur de Vries kijkt of het koelsysteem echt goed dicht is. Linksonder de ventilator van het koelsysteem, rechts boven het rode expansievat.
Test geslaagd

Met een brandstofcel kan waterstofgas omgezet worden in elektriciteit. Hierbij komt de nodige warmte vrij en daarom is ook een koelsysteem nodig.
Jur is verantwoordelijk voor het koelsysteem en Scott voor het waterstof gedeelte: brandstofcel en aanvoer waterstof.
Op 16 maart is het koelsysteem onder druk gezet en beproefd. Test geslaagd!
Het koelsysteem bleek lekdicht te zijn.

Scott Witjes, tussen de dozen en spullen, bezig met het ontwerp van het waterstofsysteem. Op de muur verschillende prints van het ontwerp van het systeem.
En verder

Twee andere afstudeerders Elektrotechniek, Tom Tieben en Sander Kiers, zijn bezig met de elektrische conversie achter de brandstofcel. Begeleiding door docent Oscar Grooten.
Uiteindelijk zal de opstelling ingezet worden voor waterstofpractica voor andere studenten. Het bouwwerk is dan achter de rug. Verder zal de opstelling gebruikt worden om onderzoek te doen naar de efficiency van het systeem, onder andere door te kijken hoe de restwarmte nuttig gebruikt kan worden. De foto’s kreeg ik van Cor Scholte.

Het grijze kastje op de bovenste plank is de brandstofcel. Het vermogen van de brandstofcel is 5 kW. De brandstofcel is ter beschikking gesteld door Nedstack. Alle componenten van het waterstofcircuit zijn ter beschikking gesteld door Eekels.

  

H3- demonstrator: Warmte in Woningen met Waterstof

In de eerste helft van 2021 ga ik me bezighouden met het uitbreiden van de testfaciliteiten voor waterstofketels op EnTranCe. In de zomer van 2020 zijn er al duurproeven gedaan met waterstofketels die door Bekaert zijn ontwikkeld in het kader van het project Waterstofwijk Hoogeveen.
Zie Alles is geregeld, van het aanvoeren en opslaan van waterstof tor aan de veiligheidsmaatregelen en de ervaring van de medewerkers en betrokkenen met het werken met waterstof. Dat smaakt naar meer.

TESTEN

Inmiddels hebben we met vier partijen contact die een toestel willen testen, beschikbaar stellen voor onderzoek door docent/onderzoekers en studenten, of willen demonstreren. Dat kan in dezelfde testcontainers, en binnenkort ook in het HEAT House (rendementsmetingen). 

DEMONSTREREN

De komende maanden gaan we aan de gang om de ‘H3-demonstrator‘ ook open te stellen voor bezoekers en geïnteresseerden.
Welk soort apparaten kunnen een plekje krijgen in de H3-demonstrator? Alle toestellen die warmte produceren, waarbij waterstof gebruikt wordt (100% of bijgemengd met aardgas) en die bedoeld zijn voor woningen.
Warmte voor Woningen met Waterstof. Of in het Engels: Heating of Houses with Hydrogen (vandaar H3)

LEREN 

De derde invalshoek is het leren: werkende opstellingen, waar studenten kennis kunnen maken met toestellen op waterstof. Met Energycollege zijn we in gesprek om te verkennen in hoeverre de testopstellingen gebruikt kunnen worden als invulling voor een praktijkonderdeel van de waterstofopleidingen (Gas 2.0, MBO). 

En bij leren hoort ook kennisdelen voor brede doelgroepen. Het is de bedoeling zoveel mogelijk kennis beschikbaar te stellen aan alle geïnteresseerden. Via de website van het project de Groene Waterstof Booster of via de Kennisbank – EnTranCe of …  (dat gaan we nog bedenken)

Interesse? MEER WETEN?

Gebruik het contactformulier van de Groene Waterstof Booster en neem het woord  H3-demonstrator in het opmerkingen veld op.

Masterclass Waterstof voor Internationale Masterstudenten

Bij de Hanzehogeschool kun je drie verschillende energie masterstudies doen: EMRE: European Master in Renewable Energy; SESYM: European Master in Sustainable Energy System Management en E4S: Energy for Society. 
EMRE is vooral gericht op technologieën en techniek. SeSym is half technologie, half businesscases/ economische aspecten. En E4S is een combinatie van een beetje techniek, business kant, maar ook de maatschappelijke kant van energietransitie. Leuke van deze masters is dat het een mix van studenten is die uit heel veel verschillende landen afkomstig zijn. En regelmatig al een aantal jaren werkervaring hebben. 

2e masterclass waterstof op 11 december
1e masterclass waterstof 4 december 2020 op EnTranCe

De huidige groep is in september begonnen, en studeert grotendeels on line. De meeste studenten zijn wel naar Groningen gekomen en studeren vanaf hun kamer. Een studente uit Taiwan gaf aan dat ze ook met Kerst niet naar huis kon, weliswaar twee weken vrij en vrijwel geen corona op het eiland; maar komende uit Nederland moet ze in Taiwan 2 weken verplicht in quarantaine. Da’s niet de moeite waard. Om een beetje afleiding te bieden en een keer elkaar live te ontmoeten heeft de Hanzehogeschool mij gevraagd een Masterclass Waterstof te geven. Had ik al eerder voor de vorige lichting SeSym studenten gedaan. Nu dus studenten van alle drie masters door elkaar. 

Op 4 december was de eerste masterclass, op 11 december de 2e. Met alle tafeltjes op Corona afstand, en maximum van 14 studenten (grootste lesruimte die op EnTranCe beschikbaar is). Studenten uit Taiwan, Griekenland, Nederland, Ierland, Duitsland, India en en Mexico. Geen examen, gewoon voor de leuk. Ontspannen interactieve sessie, met als uitsmijter het zelf waterstof maken. Bij eerdere masterclasses en h2-clinics liet ik dat in groepjes van 4 of 2 personen per experiment doen. Nu ieder apart. Collega Annet Jantien (4 dec) en Bart (11 dec) waren er ook bij, deels om zelf mijn verhaal een keer te horen, en deels om bij te springen bij het praktijkdeel. Dat laatste bleek nauwelijks nodig. Binnen de kortste keren werd door iedereen simultaan waterstof geproduceerd. 

Barntalk online – Vakonderwijs als sleutel voor de energietransitie

opleiden, opleiden, opleiden!

Met veel plezier gekeken naar de barntalk-online, georganiseerd door EnTranCe op 4 november.  Met vier positieve krachtige vrouwen in het panel en Marcel Koenis als gespreksleider. Eensgezindheid in wat nodig is: heel veel opleiden, goed samenwerken, naast technische agenda ook human capital agenda. Het hoe en wie is lastiger. Daar is nog geen pasklaar antwoord op.

Onderaan dit blog een recept, wie neemt de rol van chefkok op zich?

Marieke Abbink, Algemeen directeur, New Energy Coalition
Helmie Botter, NV Nederlandse Gasunie, Manager Business Development Hydrogen, sinds 1 november 2020
Anja Hulshof, Programma manager Gas 2.0, energycollege. Zie ook interview.
Ans Assies, programma manager Hanzehogeschool Energieonderwijs, o.a. master E4S en Innovatiewerkplaats EnTranCe.
Marcel Koenis, business development EnTranCe 
meer, sneller, breder

Waar halen we die tienduizenden, goed opgeleide professionals vandaan die we nodig hebben voor de energietransitie? Naar verwachting zijn er in 2030 alleen al in de technische sector 25.000 nieuwe banen nodig, voor een groot deel MBO-opgeleide mensen. Dat gaan we niet halen met de huidige instroom aan technische studenten. Niet met de aantallen en niet met het tempo waarin nu onderwijs curriculum wordt geactualiseerd (en blijft). Heel duidelijk werd uit de paneldiscussie dat de blik breder moet: ook juristen, communicatoren , docenten, moeten mee ontwikkelen. 

Samenwerking

Hoe kan meer regionale samenwerking tussen bedrijven, onderwijs en overheid ervoor kan zorgen dat onze jonge professionals beter opgeleid worden. Gastspreker Marieke Abbink, directeur New Energy Coalition geeft een presentatie over de mogelijkheden die zij ziet.

Investering in mensen

De industrie investeert de komende jaren miljarden in groene waterstof productie en infrastructuur. Dat biedt kansen voor de hele regio als de Hydrogeen Valley, voor Nederland en Europa. De positie van (Noord)Nederland is goed, we hebben nu een voorsprong, maar moeten wel aan de gang, doen, om die te behouden.
Dus op het investeringsplan van de industrie in productie en infrastructuur van waterstof in de regio (november 2020) volgt logischerwijs een investeringsplan in mensen van de regio!

Dat gaat niet vanzelf, We hebben een chefkok nodig die de boel regisseert en verbindt en van de ingrediënten een smakelijke maaltijd maakt: het duurzame energiesysteem van de toekomst. 

Recept voor de waterstof- en energietransitie:
opleiden, opleiden, opleiden
  1. Men neme een overheid (rijk en regio) die consistent stimulerend beleid voor duurzame energie en de rol van H2 voert;
  2. Men doet er -als onderwijs-   3 scheppen bovenop door meer, sneller en anders jonge mensen en bestaande professionals voor te bereiden op de gouden baan in het groene werk;
  3. Men investere breed- als overheid en industrie-  om de groene banen al in de opleiding aantrekkelijk te maken, ook voor nieuwe banen bij MKB-bedrijven;
  4. Men ondersteune -als overheid en industrie – MKB-bedrijven in de groene maak- en kennisindustrie nieuwe business te maken. Bijvoorbeeld door onder andere door het betaalbaar beschikbaar maken van groen talent voor hen.

Recept gebaseerd op de samenvatting van Barn Talk moderator Marcel Koenis op linkedin 

Barntalk terug te kijken hier