Biogasmiddag

Eind januari organiseerde ik – ik kader van een biogasproject bij de Rijksuniversiteit Groningen- een Biogasmiddag.
Op een winterse vrijdagmiddag, 25 personen, op lokatie bij DNVGL –  aan de Energieweg in Groningen.  Genodigden van de kant van de kennisinstellingen (Rijksuniversiteit en Hanzehogeschool) en van de bedrijfspartners van het project Adapner.

Geslaagde middag met
– een presentatie van Sanderine NonHebel, Associate professor RuG. Met veel grafische plaatjes gaf ze in korte tijd een helder beeld van de verschillende ketens die er zijn in de veehouderij (van gras naar koe naar mest terug op het land (of via vergister terug op het land. Kunstmest, krachtvoer en ontrekking van koolstof tgv vergisting verstoren de natuurlijke cyclus.
– Jeroen Tideman van Bioclear Earth, die een toelichting gaf op een aantal van de biogasprojecten waar zijn bedrijf bij betrokken is. Een voorbeeld is Greenstep, waar de gebruikelijke anaerobe vergisting (zonder zuurstof, langzaam), versterkt wordt met een aerobe stap (met zuurstof, snel).
– Hans Jansen van STERCORE vertelde met overtuigend enthousiasme over de groengasfabriek waarvan de bouw op het punt van beginnen staat.  Er wordt gebruik gemaakt van vergassingstechnologie en levert ook bio-based koolstof, een waardevolle grondstof voor onder andere de landbouw.
– Mark Stomp (Gasunie) gaf een rondleiding langs de TorrGas installatie, die in de grote hal bij DNVGL staat.
– en tot slot een inleiding door Rene Poppen van de stichting Duurzaam Dearsum, gevolgd door een korte workshop.

Sanderine over de productieketens in de melkveehouderij
Aandachtig Luisterend
Wisdom of the Crowd: tips en adviezen aan Rene Poppen van stichting Duurzaam Dearsum

Met dank aan mede organisatoren Eric en Harm.

WE-energy game kennis lunch

15 januari in het Energy Academy gebouw op de Campus Groningen.
Kennis lunch over de WE- Energy game. Volle zaal, misschien mede door de enthousiaste flyers: presentation, with soup and delicious breads.

Terugblik
Mathieu, project coordinator  van het steeds groeiende WE-energy team trapte af met terugblik op 2018. Zoals de aanbesteding: ProvincieUtrecht: de WE-energie game is/wordt in alle gemeenten  van Utrecht gespeeld. Basis voor bewustwording in de gemeenteraden. Na het spelen van het spel, volgt steeds een discussie. Als “nazorg” levert het WE-energy team een top 3 resultaten uit de discussie, aan gemeenten en provincie. Ook doen ze een voor en nameting.

Ronnie (links) en Mathieu

Communicatie
Ronnie verzorgt de communicatie. Bij zijn afstuderen heeft hij de initiele website voor het project gemaakt en is blijven plakken. Hij doet alles van website, social media, flyers.  Ronnie geeft aan dat in dit geval mond-op-mond reclame heel goed werkt. Mensen die het spel gespeeld zijn zijn enthousiast. en die enthousiaste mensen leveren ook weer content voor de website (bij deze, Ronnie).
Ronnie laat wat voorbeelden van achter de schermen zien :  informatie die hij -met google analytics- tevoorschijn kan toveren uit de bezoekers van de website: 70 procent man, leeftijd 35-54 jr; bezoekers initieel alleen in de provincie Groningen, maar nu alle provincies behalve Zeeland en Flevoland, mooi op kaart van NL te zien. Ook dat iemand in de zaal NU is ingelogd.

Bordspel 
In februari klaar.  Bedoeld voor middelbare scholen, cooperaties, en anderen die het spel willen spelen. Zonder begeleiding van het WE-energyteam, maar wel met goede handleiding en tips.
Teun , 4e jaars communicatie, vertelt over zijn onderzoek. Samen met Iris, Jelle en Mark keek hij naar doelgroep en communicatie voor het bordspel. Het team van studenten heeft een communicatieadvies opgeleverd en zelfs een instructievlog gemaakt. Ook is er een podcast.

Teun

Een groep van 6 PABO studenten gaat aan de slag met een versie voor basisscholen.

WE-energy tool
Nu wordt het serieus.
In de tool worden allerlei formules ingebouwd, windturbine, gevalideerde data vormt de basis. We krijgen een demonstratie te zien van wat de tool straks allemaal kan: geselecteerd een gebied op een echte (landkaart. Je klikt aan ‘grote windturbines’. En de tool berekent voor je wat dat betekent aan aantal molens dat daar past, hoeveel energie ze opwekken e.d. Binnenkort komt de tool beschikbaar voor gemeenten en organisaties.

Live demo WE-energy tool

Onderzoek
De vraagstukken waar de studenten en afstudeerders, zoals Sandor, mee werken zijn actueel. In de zomer van 2018 kwamen de berichten over een groot aantal beoogde zonneparken dat niet kan worden aangesloten op het net: congestie in de elektriciteitsnetten.
Onderzoeksvraag:  hoe kunnen we bestaand netwerk efficiënter benutten.
O.a. kijk naar oriëntatie zonnepanelen, opslagmogelijkheden.

Internationaal
Het enthousiasme van het WE-energy team, de relevantie van het onderwerp, en het samen dingen kunnen doen, de vele studenten die er een mooi studieonderwerp in zoeken en vinden. Alles draagt bij aan de groei van WE-energy. Ook internationaal!
Tijdens de lunchlezing wordt een paar zalen verderop het WE-game live gespeeld met een groep van 20 studenten uit de USA.

Store and Go – Europees project Power to Gas

Maandag tot en met vrijdag deelgenomen aan een 3 daagse masterclass over Store and Go. Georganiseerd door het Energy Delta Institute, onderdeel van de New Energy Coalition en een van de partijen die meedoet met het vierjarige project Store and Go.
Kern van het project, of misschien wel programma, is het omzetten van (overtollige) elektriciteit in waterstof. En daarna van waterstof met CO2 omzetten in methaan. Methaan is belangrijkste bestanddeel van aardgas en kan in het landelijk of distributie-net van aardgasleidingen worden gestopt, groen gas.

I&I: intensief en interessant

Het project heeft al drie van de vier jaren achter de rug, en heeft een budget van maar liefst 28 miljoen euro!  60 mensen in verschillende landen werken eraan. In Duitsland, Zwitserland en Italie zijn en worden pilot projecten uitgevoerd. In Falkenhagen, Solothurn en Troia.
Deze workshop was de eerste van 7 die in verschillende Europese landen wordt georganiseerd, om de resultaten van het project te delen. De eerste twee dagen vooral presenaties, de laatste dag een case study : per team konden we verschillende keuzes maken voor het bouwen van een power to gas fabriek. Met een spreadsheet, gevuld met actuele data van de drie pilot projecten, konden we doorrekenen of ‘onze ‘ P2G plant’ economisch rendabel zou kunnen zijn. Conclusie: met deze inputgegevens NIET, vooral bepaald door de prijs van elektriciteit die we hadden aangenomen.

Overzicht Store & Go
Certificaat erbij

Excursie Eemshaven

Aansluitend aan het waterstofsymposium dinsdagochtend 2 oktober, was er voor de buitenlandse gasten uit Japan en Duitsland een excursie georganiseerd naar de Magnum Centrale in de Eemshaven en naar de gasopslag en Hystockproject in Zuidwending.

De Magnumcentrale van Nuon – Vattenfall
BIJNA GELUKT om drie centrales op 1 foto te krijgen: het lichtblauwe gebouwtje links is onderdeel van de Magnumcentrale, het grote gebouw met de stoompluim is de kolencentrale van RWE, op de achtergrond- met de vijf torens- staat de Eemscentrale van Engie.
Energietransitie in beeld: vanuit een dieselbus genomen, met zicht op een waterstof bus. Elektriciteit van hernieuwbare bronnen (windmolens) en fossiele bronnen (stukje kolencentrale RWE). Als je het weet ook nog een enorme energieverbruiker in beeld: de lage gebouwen in de verte achter de masten zijn van datacenter van Google.

Er was nog plek in de bus, en ik schoof last minute aan.  Jaren geleden, toen de Magnumcentrale nog in aanbouw was ben ik er eens geweest, interessant om nog eens langs te gaan nu de centrale in bedrijf is (vanaf 2013).
We kregen een toelichting op het H2M project, een groot project waar Nuon-Vattenfall, eigenaar van de centrale, Equinor (voorheen statoil) en Gasunie betrokken zijn. Een project waarbij een deel van de centrale omgebouwd wordt om op blauwe waterstof uit Noorwegen te gaan draaien.
Enige minpuntje : de rondleiding ging vanuit de bus, een rondje over het terrein. Da’s toch een stuk minder indrukwekkend, dan als je tussen de enorme compressoren en gebouwen doorloopt. Vanuit efficiency en veiligheidstechnische redenen kan ik me de keuze wel goed voorstelen overigens.

Is het toeval dat er drie centrales (die samen 25-30% van de stroom voor heel Nederland opwekken) zo vlak bij elkaar staan in het Eemshaven gebied? Nee, tuurlijk niet. Plek aan de kust is handig, vanwege het vele benodigde kkoelwater. En omdat de overheid 10 jaar geleden het Eemshavengebied, naast de Maasvlakte, als vestigingsplaats voor centrales heeft aangewezen.
De Eemscentrale, een gascentrale, uit 1996 is de oudste. De Magnumcentrale, ook op aardgas is van 2013. De Eemshavencentrale van RWE is nog nieuwer, van 2015.